Nguyễn Danh Lam- giải thưởng Hội nhà văn năm 2010: Không chỉ hy vọng, mà còn có thể tin

Nhà văn Nguyễn Danh Lam. - Giải thưởng- tạo ra động lực, đồng thời tạo ra một sức ép nhất định với người đoạt giải. Với cá nhân anh thì sao?

Ngay cả khi chưa được giải, thời gian này tôi cũng đang tạm dừng tiểu thuyết, chỉ lâu lâu viết một cái truyện ngắn để “giữ bút”. Tôi không phải tạng có đủ nội lực để viết ào ạt mà chẳng cái nào giống cái nào. Trong quá khứ, tôi đã sống nhiều vùng miền, sống nhiều cảnh đời, nhưng tôi vẫn muốn tiếp tục được được đi, được sống. Song song đó là đọc, tôi đọc đều, trung bình tháng 3- 4 cuốn sách. Tôi nghĩ đó là cách để tiếp tục thèm viết và có thể viết tiếp. Giải thưởng, có chăng, cũng là một phần của công việc nghề nghiệp, nên tôi xếp nó vào một sức ép chung, đó là sức ép mà bất kì nhà văn nào muốn viết lâu, viết dài đều phải trải qua.

- Việc giải thưởng Hội nhà văn TP.HCM và giải thưởng Hội nhà văn VN năm nay ghi nhận sự tỏa sáng của những gương mặt trẻ. Anh có nghĩ, thời gian tới, người trẻ sẽ chiếm lĩnh các giải thưởng văn học?

Tôi nghĩ văn học và các giải thưởng là vùng đất chung, nên chẳng ai hoặc thế hệ nào có thể “chiếm lĩnh” hoặc “giành giật” về phía mình. “Già” chiếm có cái bất ổn riêng, mà trẻ chiếm cũng có cái bất ổn riêng. A. Rimbaud đưa ra những sáng tạo tươi mới, trẻ trung kinh hoàng trên văn đàn Pháp, nhưng đâu có nghĩa A. Rimbaud “đuổi thẳng” được V. Hugo “về vườn”. Hoặc nói ngay trong đợt giải thưởng 2 năm này, chúng tôi, tạm gọi là những người trẻ có mặt, nhưng nếu vắng bóng các bác Nguyễn Xuân Khánh, Trung Trung Đỉnh, Thái Bá Lợi... hai mùa giải sẽ hẫng đi ngay lập tức. Vì thế, không chỉ chưa dám nghĩ “người trẻ sẽ chiếm lĩnh các giải thưởng trong thời gian tới”, mà tại sao không đặt ra “nguy cơ” giải thưởng trong những năm tới đây... lại vắng bóng người trẻ(?!)

- Anh cảm nhận thế nào về đời sống văn học của những người trẻ hiện nay, nhất là lứa sáng tác mà người ta gọi là 8X, 9X?

Nhiều khi, nhìn vào tình hình chung, so sánh cán cân đam mê giữa văn chương và những thứ “đam mê hiện đại” khác của giới trẻ, tôi không khỏi không có chút bi quan. Đang làm công việc biên tập văn thơ cho một nhóm báo tuổi học trò, tôi thấy một hiện tượng rõ rệt, lượng bản thảo gửi về tòa soạn cứ ít đi theo thời gian, thậm chí với một “tốc độ” đáng giật mình. Ngay cả những cây bút chớm có dấu hiệu năng khiếu cũng “tắt” rất nhanh, hoặc họ rẽ theo hướng khác, dù vẫn còn có thể viết. Nhìn số lượng các bút nhóm sáng tác trẻ trên toàn quốc, cũng vô cùng thưa thớt so với cách đây mười lăm, hai mươi năm. Lượng học sinh mê văn, sẵn sàng “đâm đầu” vào học các đại học “chữ nghĩa” dù có... phải nghèo ngày càng sụt giảm. Đầu vào như thế, đầu ra sẽ ra sao? Song, tôi đã rất vui mừng để có thể suy nghĩ khác đi, theo một chiều hướng khác, sau khi được tham gia Hội nghị viết văn trẻ toàn quốc tháng 9 năm vừa qua. Lượng đại biểu, chí ít cũng có thể coi như những bạn trẻ yêu văn chương, tiếp cận được với văn chương, còn nhiều hơn cả lứa chúng tôi cách đây một đôi thập niên. Không chỉ thế, họ còn có những biểu hiện “cao tay nghề” hơn, tri thức hơn, hiện đại hơn... Đọc rất nhiều tác phẩm của họ, tôi thấy... xấu hổ cho những gì mình đã viết, đã in hồi bằng tuổi họ. Vì thế, bức tranh chung ở đây hình như đã chia thành hai nửa sáng tối rạch ròi. Không chỉ hy vọng, mà còn có thể tin.

Phong Điệp

Nguồn: Văn nghệ Trẻ số 2- 2012