Hai nhà thơ Việt Nam đi đăng ký kết hôn trong tuyết lạnh Matxcova

Năm 1987, tôi cùng 14 “nhà văn trẻ” (dưới 45 tuổi) được sang học khóa cao học ngắn hạn 3 tháng tại Học viện Gorky (Liên Xô cũ). Đến nơi, tất cả được ở chung một “ốp” ( nhà tập thể) với nhà thơ Trần Đăng Khoa đang theo học khóa đại học 5 năm tại học viện nổi tiếng này. Tuy đã đến Liên Xô lần này là lần thứ hai (lần đầu, tôi được dự khóa họp của các nhà văn trẻ khối Xã hội Chủ nghĩa năm 1977, cũng ở Matxcơva), nhưng tôi vẫn không thể quen được cái lạnh khủng khiếp của mùa đông Nga, lại càng không quen với đường xá nhà cửa chỗ nào cũng băng tuyết trắng xóa . Là “ma cũ’, đã ở hai năm, nhưng nhà thơ Trần Đăng Khoa không hề “bắt nạt ma mới” là chúng tôi, mà ngược lại, còn rất nhiệt tình giúp đỡ.

Nhà thơ Trần Đăng Khoa và Phan Thị Thanh Nhàn.

Trước tiên, phải nói đến món dưa cải muối của anh. Có đi nước ngoài, nhất là xứ lạnh, mới biết Việt Nam mình là đất nước thần tiên. Ôi, sao mà nhớ những phiên chợ với bạt ngàn màu đỏ cà chua, màu vàng đậu đũa, màu xanh của đủ loại rau…Và nhớ làm sao “bát canh rau muống, quả cà dầm tương”…Bởi vì ở Nga, tất cả đều đóng băng trong tủ đá . Mua một tảng thịt lợn hoặc một con gà , trước khi đi học chúng tôi phải để dưới vòi nước xả, may ra lúc về, băng đóng quanh tảng thịt mới tan. Ở được hai, ba ngày đứa nào cũng thèm rau tươi kinh khủng. Và Trần Đăng Khoa, không biết kiếm ở đâu ra, đã bê sang phòng ba phụ nữ (gồm nhà thơ Xuân Quỳnh, nhà văn Nguyễn Thị Ngọc Tú và tôi) một bát dưa cải tươi muối xổi. Mắt cả ba chị em sáng lên, hỏi cho bằng được Khoa làm thế nào để có bắp cải tươi, làm sao để có thể muối dưa quá ngon như vậy. nhà thơ bí mật lắc đầu:
- Các bà chị cứ ăn đi, em sẵn sàng phục vụ mà!
Thực ra, bữa nào chúng tôi cũng muốn sang phòng Khoa xin dưa, song lại ngại. Chắc chắn, Khoa phải đi một chợ rất xa, có thể tận ngoại thành, nơi có rau trồng trong nhà kính, mới kiếm được rau tươi. Ai lại cứ xin Khoa mãi! Biết thế, anh chàng thỉnh thoảng ngó sang cười:
- Lại dưa chua nhé. Các bà chị đã ngán chưa?
Và chúng tôi nhìn nhau, mắt sáng lên đầy vẻ hàm ơn.
Trần Đăng Khoa còn giúp chúng tôi nhiều việc như đưa đi mua giây mai- so, bàn chải…rồi gọi người thay giúp vỏ gối vỏ chăn, gọi giúp taxi và nói họ đưa bọn tôi đi đâu, phải trả bao nhiêu tiền…vv… Nhưng việc quan trọng nhất nhà thơ Trần Đăng Khoa đã giúp mà tôi sẽ không bao giờ quên, là dẫn tôi trong băng giá, đi xe điện ngầm rồi đi bộ đến đại sứ quán Việt Nam ở Mátxcơva. Tháng 12 Nga có lẽ là tháng lạnh ghê gớm nhất. Ra khỏi xe điện ngầm, hai chị em (Khoa kém tôi khoảng 15 tuổi) phải chạy lúp xúp cho khỏi lạnh. Người đi đường cũng như chúng tôi, đều lù lù như voi bởi nào ủng, nào mũ lông, áo lông, khăn quấn cổ, găng tay, khẩu trang…chẳng còn ai khác ai mấy tý!
Qua cổng đại sứ quán, Khoa dẫn tôi đến một hành lang vắng ngắt, gõ cửa một căn phòng rồi ghé tai tôi, nói nhỏ:
- Chị cứ mặc em. Bà tham tán này có lẽ biết em đây.
“Mời vào!”. Một giọng ngọt ngào nhưng có vẻ uy quyền cất lên. Khoa khẽ mở cửa, kéo tay tôi vào đứng trước bàn một phụ nữ đẹp. Chị ngẩng lên nhìn hai đứa tôi, chưa ai kịp cởi mũ cởi găng tay nên vẫn như hai cái nấm. Chị thở dài, lắc đầu:
- Khổ quá. Đã nói mãi với các đơn vị rồi mà họ không phổ biến để các em lặn lội lên đây. Lại xin đăng ký kết hôn phải không? Thôi về đi, thứ tư cơ mà. Hôm nay mới thứ hai, đến khổ!
Khoa ra hiệu cho tôi im rồi từ tốn cởi mũ, cởi găng, cười rất tươi:
- Thưa chị, tôi là Trần Đăng Khoa, còn đây là…
Chi ngạc nhiên đứng lên, mừng rỡ:
- Ô, nhà thơ Trần Đăng Khoa. Mời ngồi, mời ngồi…
Hôm ấy, sau khi nghe Khoa trình bày, tôi đã được chị cấp ngay thị thực để sang Bungari thăm người thân vào dịp nghỉ cuối khóa học của chúng tôi. (Nếu không phải là Khoa dẫn tôi đi thì chắc là tôi sẽ phải lên đại sứ quán hai, ba lần nữa mới có thể xong được thủ tục rắc rối này, mà đường thì xa ơi là xa,lạnh ơi là lạnh!). Khí trời như dao cắt ở Matxcơva, cái nắm tay vui sướng của hai chị em khi ra khỏi đại sứ quán và lời Khoa nói trêu tôi:
- Phen này có tên chết. Em sẽ phôn sang cho thằng bạn chị ở Bungari. Nó sẽ cáu điên và không đi đón. Thế là tha hồ lang thang. Đố tìm được đứa nào để mà đi đăng ký kết hôn nữa đấy!

Ôi tất cả thật tuyệt vời. Và chắc chắn nhà thơ vô tư của chúng ta không nghĩ là tôi còn nhớ, còn biết ơn anh mãi…Sau chuyến đi học ở Matxcova khỏang 20 năm, tôi và Khoa hầu như chẳng khi nào có dịp gặp nhau ngoài các cuộc họp, mà ở chỗ đông người, tôi cũng không có điều kiện để chuyện trò gì, vì nổi tiếng như Trần Đăng Khoa thì ở đâu cũng có rất đông người hâm mộ. Mãi đến một ngày mà tôi hồi hộp nhất, vì biết là ngày cuối cùng của cuộc họp xét giải thưởng Nhà nước và giải thưởng Hồ Chí Minh mà tôi có tên trong danh sách bình chọn, nhưng lại ngại, không biết nên hỏi ai bây giờ? Thì buổi tối, bất ngờ Trần Đăng Khoa (một thành viên của ban bình xét giải thưởng) gọi điện thoại cho tôi, giọng rất tếu:
- Bà chị ơi, bà có hy vọng được treo lên cây rồi!
Ngay lúc ấy, tôi định đùa lại:
- Khoa ơi, chị đã được treo lên cây ở xóm liều từ lâu rồi cơ!
( Tôi hiểu là Khoa muốn đùa rằng các vị được giải thưởng này biết đâu, sau khi chết, có thể sẽ được đặt tên đường phố, tên sẽ treo trên cây chăng? Mà tên của tôi - Thanh Nhàn - thì xóm liều Hà Nội đã mang từ lâu rồi, bởi nó chỉ là một cái tên như mọi cái tên bình thường khác!)
Nhưng rồi tôi im lặng. Khoa đã rất đúng lúc biết tôi cần điều gì và thông báo rất kịp thời, khiến tôi cảm động không nói nổi một lời cảm ơn. Nhà thơ thần đồng mà tôi ngưỡng mộ từ khi chưa được gặp và chẳng có quan hệ gì thân thiết, nhưng đã để lại ấn tượng về sự giúpđỡ và quan tâm rất cụ thể, rất chi tiết và vô cùng đúng lúc mà có khi những người thân của tôi còn không để ý. Nhà thơ thật tinh tế, sâu sắc và …đã để tôi cảm động biết bao.

Phan Thị Thanh Nhàn

Chúng tôi chuyển cả phần comment ở trang Lê Thiếu Nhơn để bạn đọc tham khảo:

Lê Huy: Nhà thơ Phan Thị Thanh Nhàn đi với cậu khoa nên mới hanh thông như thế. Người phụ nữ quyền uy này là vợ một ông rất to. Bà ta chơi đẹp với Khoa, nên tạo điều kiện đặc biệt với chị Nhàn, chứ với dân lao động học tập ở Nga như chúng tôi thì, 5 lần 7 lượt cũng không xong một việc rất bình thường, chứ đừng nói lại còn có thị thực đi sang nước thứ ba như chị. Thôi thế cũng chúc mừng chị và chúc mừng TĐK luôn được vua biết mặt, chúa biết tên và còn có tấm lòng giúp được nhiều người

Thổ Dân: Thêm một bài viết hay, chân thành về thần đồng nước Việt.Cám ơn Lê Thiếu Nhơn đã đưa nhiều bài hay về bác Khoa lên trang web để độc giả thấy được sự tỏa sáng của một Ông Trạng Dân Gian trong mọi ngóc ngách đời sống.

Trần Đăng Khoa: Mấy hôm bận bù đầu, Bữa nay mới vào LTN. Cám ơn bà chị Thanh Nhàn có trí nhớ siêu phàm, trong khi thằng em quên hết rồi. Mà chị em mình trong ảnh cũng đẹp đôi đấy chứ nhỉ. Mặt em cũ hơn mặt bà chị đến mấy thập kỷ. Giá chị em mình hồi ấy đi đăng ký kết hôn thật có khi lại hay đấy nhá.
Xin cám ơn bạn Thu Trân. Thảo Dân và bác Vũ Đình Lâm. Các bác quý lão K thì thấy thế thôi. Thực chất lão K dở hơi lắm. Bác Lâm vẫn khỏe mạnh, toàn vẹn thế là mừng cho bác rồi. Nghe nói trong đoàn của bác, có chú Huy sau gặp nạn. Nhưng ở đây không thấy bác thông báo, chắc chỉ là tin đồn thôi. Chúc các bác luôn gặp điều lành

Thảo dân: T Đ K là tài sản lớn của toàn thể dân tộc. Nói thế có vẻ to tát. Nhưng đúng vậy. Vài trăm năm mới có được một người.Những gì K có được là trời cho. Cha mẹ cho. Dân tộc cho. Thời đại cho. Thơ TĐK vượt mọi thời gian.

Vũ Đình Lâm: Cám ơn nhà văn Lê Thiếu Nhơn đã cho đăng một bài viết rất hay và cũng rất hóm về TĐK của nhà văn Hương Thầm. Ông Khoa cũng là ân nhân của tôi. Năm 1987, mấy bố con tôi làm tua du lịch Đức, thực ra đây là một cú “vượt biên” để làm ăn, và nếu thích hợp thì sẽ ơ lại lâu dài . Sang Nga, chúng tôi bị ách lại, mới hay mình bị mấy đứa nó lừa. Nhưng chúng tôi vẫn quyết tâm đi, lại bắt đầu từ Nga. Tuy thế, ở nước Nga, chúng tôi không biết nương tựa vào đâu. Ngoài ba bố con tôi còn có thêm 4 người nữa cũng trong hoàn cảnh tương tự. Chúng tôi nghe nói ở Mát có TĐK, nên dò địa chỉ tìm đến. Ở Mát ông K rất nổi tiếng, nên hỏi trong cộng đồng người Việt không khó. Không ngờ ông K rất nhiệt tình và tốt bụng. Tôi không thấy ai tốt tính một cách vô tư như ông K. Ông cũng cảm thông với hoàn cảnh chúng tôi, nhưng vẫn khuyên nên trở về. Quê nhà dù có những điều rất đắng đót, nhưng đấy vẫn là tổ quốc của mình. Chẳng sống ở đâu tốt hơn là Tổ quốc. Sểnh nhà là thất nghiệp. Đồng tiền của người lưu vong sống ở nước ngoài chỉ là đồng tiền giả. Có đấy mà mất đấy. Nhiều khi vì đồng tiền phải đổi cả nhân phẩm và tính mạng. Sau này, khi lang thang qua nhiều, tôi mới thấm thía điều K nói. Khoa cưu mang 7 người chúng tôi suốt nửa tháng trời. Ngày chúng tôi đi tìm manh mối, đường dây, đến bữa lại dạt vào phòng K ăn cơm. Khoa cũng liên hệ với ông trưởng ký túc xá, mượn cho chngs tôi ba phòng của sinh viên nghỉ đông, cho chúng tôi ở miễn phí. Sau này tôi có đọc trên báo có một số bài viết về K rất không thiện chí, có người còn chửi K học dốt tiếng Nga.. Rồi còn gán cả những giai thoại nực cười cho K. Bản thân tôi đã chứng kiến tại phòng Khoa cuộc đấu khẩu tay bo về tôn giáo giữa nhà thơ Trần Mạnh Hảo với một anh nhà văn da đen ngưởi Ả Rập mà Khoa làm phiên dịch. Tôi biết tiếng Nga, cũng từng làm việc với chuyên gia Nga ở Liên đoàn địa chất Quảng Ninh cùng ông Trần Đức Lương. Ông Lương hơn tôi chục tuổi.. Nếu cuộc đấu khẩu ấy, cho tôi dịch thì tôi cũng chịu. Chuyện này chắc ông Trần Mạnh Hảo vẫn còn nhớ. Hôm ấy tôi thấy ông Hảo rất giỏi. Lúc ấy ông Hảo còn chưa nổi tiếng như sau này. Cha nhà văn da đen phục Hảo lắm, hỏi K: Ở Vietj Nam có nhiều nhà văn thong thái như ông này không? Khoa bảo ông này rất nổi tiếng ở nước tao. Bình thường tao không thể gặp ông ấy được, nhưng kiến thức về tôn giáo thì ông này tồi nhất trong 14 nhà văn đang về học tại đây. Cha nhà văn da đen phục lăn, nhìn đám nhà văn rất kính cẩn.

Thu Tran: Bai viet kha hay cho ta biet them mot ve dep cua Tran Dang Khoa.

Nguồn: Lethieunhon.com.