(HNM) - Mặc dù đã được vinh danh tại giải Cánh diều 2008 của Hội Điện ảnh, nhưng phải đến khi được chiếu chính thức ở Huế vào giữa tháng 3 vừa qua, "Trăng nơi đáy giếng" mới "gặp" được nhà văn Trần Thùy Mai, tác giả của truyện ngắn cùng tên được chuyển thể thành phim, hiện đang sống tại Huế. Nhân dịp này chúng tôi đã có cuộc trò chuyện…
- Thưa nhà văn Trần Thùy Mai, cảm nhận đầu tiên của chị khi xem xong bộ phim được chuyển thể từ tác phẩm của mình là gì?
- Bộ phim rất đẹp với nhiều hình ảnh đặc trưng của Huế, nhất là hình ảnh ngôi nhà rường, tiêu biểu cho nếp sống của các gia đình Huế truyền thống. Tôi cũng rất thích chi tiết con chó đã được đạo diễn nâng lên thành hình ảnh chủ đề của phim: Sự liên thông giữa thế giới bên này và thế giới bên kia. Chi tiết ông Phương quay về nhà, loay hoay tìm chìa khóa, biểu hiện việc người vợ đã "đóng cửa" tình yêu của mình cũng rất thú vị. Đoạn tả cảnh sinh hoạt lễ bái mang đậm màu sắc dân gian Huế, đoạn cô Hạnh cúng Giao thừa trong sự cô đơn hoang lạnh rất tuyệt…
- Phim đã giúp cho diễn viên Hồng Ánh (vai Hạnh) đoạt giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất. Hạnh trong phim có phải là Hạnh trong truyện của chị?
- Tôi thấy Hồng Ánh diễn tốt, nhiều đoạn rất xúc động. Nhưng có một chỗ tôi thấy tiếc. Đó là đoạn cu Nhứt bảo rằng mẹ Thắm không cho Nhứt gọi Hạnh bằng mẹ nữa. Với người phụ nữ, đó sẽ là một đòn chí mạng và cảm xúc lúc đó sẽ rất "đau" chứ không thể "tỉnh" được như trong phim… Còn về cách xây dựng nhân vật, tôi cho rằng nếu Hạnh bớt… làm thơ đi thì sẽ hợp với người vợ hiền lành nhu mì hơn. Mặt khác, nếu Hạnh làm được thơ thì chính thơ sẽ cứu rỗi cô ấy chứ không phải là ông Hoàng ở cõi âm. Nếu làm được thơ hay như thế, trong nỗi đau Hạnh sẽ tìm đến thơ và biết đâu... sẽ viết văn chẳng hạn!
- Thưa nhà văn, khi xem phim, chị bất ngờ hay thích thú nhất ở chi tiết nào mà đạo diễn đưa vào?
- Tôi bất ngờ ở đoạn về lễ bẻ đôi chiếc đũa đồng tiền cắt duyên với người cõi âm. Trong truyện tôi viết không có chi tiết đó và đây là lần đầu tiên tôi được chứng kiến nghi lễ dân gian này, dù đã nghe nói đến nhiều lần. Sau ba năm nghiên cứu tập quán thờ cúng ở Huế bây giờ đạo diễn Vinh Sơn còn rành hơn cả tôi. Còn chi tiết thích nhất là đoạn ông Phương quay về thấy vợ đang thờ cúng ông chồng mới…
- Đạo diễn Vinh Sơn chọn một cách kết phim nhiều người thấy khó hiểu và không thích. Còn chị thấy sao?
- Lúc đầu tôi thấy kỳ kỳ vì trong truyện của tôi, khi cô Hạnh rơi vào thế giới hoang tưởng đồng bóng là lúc cô đã "lãng trí" và lúc nào cũng "mơ màng", tức là cô ở trong tình trạng "chập chập cheng cheng", sao ở đoạn kết phim Hồng Ánh lại diễn xuất thanh thản, nhẹ nhàng như vậy? Sau khi suy nghĩ kỹ, tôi hiểu ra ý định của đạo diễn muốn lập ý khác với ý tôi trong truyện. Với đạo diễn Vinh Sơn, việc cô Hạnh náu mình trong thế giới tâm linh không có ý nghĩa bị động và đau xót, mà chính là lối thoát chủ động và phù hợp với tâm hồn, tính cách của cô. Cô đã xót thương "ông tướng" người cõi dương ruồng rẫy, muốn cho ông ta tình thương yêu mà cô dành cho chồng và đứa con chồng nhưng lại bị từ khước (đoạn cô Hạnh đứng nhìn Diệu Thùy làm lễ ly dị ông tướng). Hiểu cách lập ý của đạo diễn rồi thì tôi cũng hiểu được cách kết thúc bộ phim...
- Cảm ơn chị về cuộc trò chuyện này.
- Bộ phim rất đẹp với nhiều hình ảnh đặc trưng của Huế, nhất là hình ảnh ngôi nhà rường, tiêu biểu cho nếp sống của các gia đình Huế truyền thống. Tôi cũng rất thích chi tiết con chó đã được đạo diễn nâng lên thành hình ảnh chủ đề của phim: Sự liên thông giữa thế giới bên này và thế giới bên kia. Chi tiết ông Phương quay về nhà, loay hoay tìm chìa khóa, biểu hiện việc người vợ đã "đóng cửa" tình yêu của mình cũng rất thú vị. Đoạn tả cảnh sinh hoạt lễ bái mang đậm màu sắc dân gian Huế, đoạn cô Hạnh cúng Giao thừa trong sự cô đơn hoang lạnh rất tuyệt…
- Phim đã giúp cho diễn viên Hồng Ánh (vai Hạnh) đoạt giải Nữ diễn viên xuất sắc nhất. Hạnh trong phim có phải là Hạnh trong truyện của chị?
- Tôi thấy Hồng Ánh diễn tốt, nhiều đoạn rất xúc động. Nhưng có một chỗ tôi thấy tiếc. Đó là đoạn cu Nhứt bảo rằng mẹ Thắm không cho Nhứt gọi Hạnh bằng mẹ nữa. Với người phụ nữ, đó sẽ là một đòn chí mạng và cảm xúc lúc đó sẽ rất "đau" chứ không thể "tỉnh" được như trong phim… Còn về cách xây dựng nhân vật, tôi cho rằng nếu Hạnh bớt… làm thơ đi thì sẽ hợp với người vợ hiền lành nhu mì hơn. Mặt khác, nếu Hạnh làm được thơ thì chính thơ sẽ cứu rỗi cô ấy chứ không phải là ông Hoàng ở cõi âm. Nếu làm được thơ hay như thế, trong nỗi đau Hạnh sẽ tìm đến thơ và biết đâu... sẽ viết văn chẳng hạn!
- Thưa nhà văn, khi xem phim, chị bất ngờ hay thích thú nhất ở chi tiết nào mà đạo diễn đưa vào?
- Tôi bất ngờ ở đoạn về lễ bẻ đôi chiếc đũa đồng tiền cắt duyên với người cõi âm. Trong truyện tôi viết không có chi tiết đó và đây là lần đầu tiên tôi được chứng kiến nghi lễ dân gian này, dù đã nghe nói đến nhiều lần. Sau ba năm nghiên cứu tập quán thờ cúng ở Huế bây giờ đạo diễn Vinh Sơn còn rành hơn cả tôi. Còn chi tiết thích nhất là đoạn ông Phương quay về thấy vợ đang thờ cúng ông chồng mới…
- Đạo diễn Vinh Sơn chọn một cách kết phim nhiều người thấy khó hiểu và không thích. Còn chị thấy sao?
- Lúc đầu tôi thấy kỳ kỳ vì trong truyện của tôi, khi cô Hạnh rơi vào thế giới hoang tưởng đồng bóng là lúc cô đã "lãng trí" và lúc nào cũng "mơ màng", tức là cô ở trong tình trạng "chập chập cheng cheng", sao ở đoạn kết phim Hồng Ánh lại diễn xuất thanh thản, nhẹ nhàng như vậy? Sau khi suy nghĩ kỹ, tôi hiểu ra ý định của đạo diễn muốn lập ý khác với ý tôi trong truyện. Với đạo diễn Vinh Sơn, việc cô Hạnh náu mình trong thế giới tâm linh không có ý nghĩa bị động và đau xót, mà chính là lối thoát chủ động và phù hợp với tâm hồn, tính cách của cô. Cô đã xót thương "ông tướng" người cõi dương ruồng rẫy, muốn cho ông ta tình thương yêu mà cô dành cho chồng và đứa con chồng nhưng lại bị từ khước (đoạn cô Hạnh đứng nhìn Diệu Thùy làm lễ ly dị ông tướng). Hiểu cách lập ý của đạo diễn rồi thì tôi cũng hiểu được cách kết thúc bộ phim...
- Cảm ơn chị về cuộc trò chuyện này.
Hoàng Thu thực hiện
Theo: Hà Nội Mới
