Nguyễn Đình Tú hé lộ chuyện KÍN

“Kín” – cuốn tiểu thuyết thứ 5 của nhà văn Nguyễn Đình Tú đã ra đời, gây ấn tượng mạnh ngay từ bìa 1 màu đỏ chót, đặc tả hình đôi mắt sắc sảo, phía dưới là cánh bướm xòe rộng. Bìa 4 là lời bình của nhà thơ Nguyễn Bình Phương. Lên kế hoạch từ khi đang hoàn tất những dòng cuối cùng của cuốn thứ tư, “Kín” được viết với thời gian kỷ lục: 2 tháng cho hơn 500 trang. Nhân dịp ra sách, nhà văn hé lộ những điều ít người biết về chuyện Kín của mình…

Anh đặt tên tác phẩm của mình là “Kín”, đó có phải một cách gây sốc và gợi sự tò mò?

Nhan đề này gợi ra nhiều liên tưởng cho người đọc, thoạt đầu họ sẽ nghĩ Kín là “kín kín hở hở” nói về giới tính, hay là hội kín, hay là những vấn đề thâm cung bí sử trong chính trị mà chưa được phép công bố. Qua Kín, tôi muốn giải mã, khái quát, mổ xẻ cái lõi của mỗi cá nhân người Việt, tâm hồn Việt. Trong văn hóa dân gian có đạo thờ Mẫu có độ dài về thời gian, tồn tại qua nhiều thời đại khác nhau. Đạo Mẫu giống thứ trầm tích nằm trong lòng một dân tộc, một tộc người. Những thứ có thể ghi chép, hệ thống bằng những con số thì rất dễ, nhưng những điều thuộc về tín ngưỡng, tâm linh thì cực khó, đó chính là những điều kín, kín đáo, sâu kín không chỉ ở bản thể cá nhân mà còn ở bản thể dân tộc. Kín là những điều sâu kín trong tâm tư tình cảm của con người, thế thôi, không có gì ghê gớm cả.

Chọn lối viết ba tuyến truyện đi cùng nhau trong một cuốn sách. Anh có chắc mình thể hiện thành công ba giọng điệu cho ba tuyến khác nhau?

Ngay cuốn tiểu thuyết đầu tiên tôi đã có ý thức về thi pháp, phải viết sao cho hấp dẫn người đọc. Kín là cuộc thử sức cho ba điểm nhìn chạy song song xem có đủ sức đến cuối không, đến kết thúc có gặp được nhau không. Tôi khẳng định “chơi” kiểu này ở Việt Nam chưa có ai, nhưng tôi đã làm được. Ba điểm nhìn đó phải tạo ra ba văn phong khác nhau. Đó là sự khác nhau cơ bản, nhưng cái khó nhất là ba dòng đó phải trợ giúp cho kết cấu của cuốn truyện, chỉ cần lỏng một tuyến thôi thì sẽ…sụp mất. Thế nhưng cơ bản cuốn này về khung thì rất vững, logic, hợp lí.

Những cuộc “lên đồng” trong Kín có xuất phát những phút anh “nhập đồng” để có thể viết “phiêu” được như vậy?

Cái này thuộc về vốn sống của nhà văn. Nói một cách chính xác thì tôi tham gia các cuộc lên đồng không nhiều, chỉ là những lần bắt gặp tình cờ khi đến những lễ hội dân gian, ngoài ra còn có cách tiếp cận của riêng mình. Trong tiểu thuyết của mình, tôi đã đưa vào những chi tiết về hình thức lên đồng biến thái. Mượn hình thức lên đồng để thỏa mãn những niềm vui đôi khi không lành mạnh, ngoài âm nhạc, trang phục, đạo cụ cho một cuộc lên đồng thông thường thì họ thêm vào đó thuốc lắc, rượu mạnh, sex, quần hôn. Đó mới là cái cần đặt ra.

Anh đang muốn cảnh báo về thực trạng sa đà vào những trò hưởng lạc không lành mạnh của giới trẻ hiện nay?

Lên đồng là một sản phẩm của văn hóa dân gian. Và lớp trẻ bây giờ được sinh ra, lớn lên và tồn tại trên nền văn hóa 4.000 năm đôi lúc lấy cái “hương hỏa văn hóa” của cha ông để “chơi” một cái xem nó ra sao. Giới trẻ hiện nay cũng có những vấn đề của thời đại, của thế hệ mình. Sự lạc lối chăng? Sự mất niềm tin chăng? Sự hoang mang nghi hoặc chăng? Trong lúc người ta cần giải tỏa thì họ tìm đến văn hóa dân gian để thỏa mãn, nó có xấu không, mang lại gì cho xã hội không thì bản thân nhà văn không kết luận mà chỉ mượn những điều đó làm bối cảnh tiểu thuyết để xây dựng nhân vật của mình.

Trở lại một chút với cách làm văn chương của anh. Trong vòng bốn năm gần đây, mỗi năm anh đều đặn cho ra một cuốn tiểu thuyết và đều rất nhanh chóng “phủ sóng” đến bạn đọc nhiều miền. Anh có nhận thấy đây cũng là một “hiện tượng hiếm” trong làng văn hiện nay?

Tôi là một nhà văn chuyên nghiệp đang được các nhà sách chú ý cho nên khi mình bắt đầu viết cái gì đó họ đều có ý hỏi thăm, để khỏi phải trả lời nhiều, tôi làm sẵn một bản tóm tắt nội dung mình sẽ viết gửi cho họ. Nếu họ thích sẽ đặt vấn đề in ấn, đưa ra những điều kiện mình chấp nhận được như số lượng in, nhuận bút. Đây là cách làm việc chuyên nghiệp trong văn chương. Chuyên nghiệp phải là từ viết cho đến in ấn, xuất bản, PR để làm sao đến được với công chúng, bạn đọc nhanh nhất, nhiều nhất. Trước đây nhà văn cứ cặm cụi viết, rồi lặng lẽ gửi đi các nhà xuất bản, chờ đợi qua các khâu khác, để sách ra được có khi đến hàng năm nữa…Mà đó không phải là các tác giả lớn tuổi đâu, mà ngay cả thế hệ 7x, 8x đang viết cũng rơi vào tình trạng đó. Trong khi đó xã hội phát triển từng ngày, thị trường sách đã thay đổi mà tại sao nhà văn vẫn không thay đổi để bắt kịp nhu cầu của thời đại?

Với cách viết văn hướng tới sự chuyên nghiệp như vậy, sau Kín, anh vẫn giữ phong độ “mỗi năm một cuốn sách”?

Điều đó còn tùy thuộc vào sức khỏe, cảm hứng và đòi hỏi của bản thân. Ngay cả khi “lỡ lời” nói trước với bạn bè rằng tôi sẽ ra một cuốn mới vào năm sau thì cũng là một lực ép thú vị để mình phải cố gắng đẩy nhanh tiến độ hoàn thành kế hoạch (cười).

Xin cảm ơn anh và chúc cho cuốn tiểu thuyết mới chiếm được nhiều quan tâm của bạn đọc.

(Bài đã đăng trên Lao động thủ đô cuối tuần)