Thơ 2011: Một góc nhìn nghiêng

Thơ Trẻ với nhiều suy tư về thời cuộc và những hi vọng mới

Năm nay, sự xuất hiện của hai nhà thơ “nhí” Đặng Chân Nhân (18 tuổi, hiện đang du học ở Anh) và Ngô Gia Thiên An (12 tuổi, trường THCS Đông Thái, Tây Hồ, Hà Nội) dường như tạo hy vọng mới cho thơ trẻ. Ngoài ra, Nguyễn Thế Hoàng Linh với tập thơ Hở cũng khá gây ồn ào trong dư luận và văn đàn bởi phong cách sáng tác mới lạ, đột phá. Thêm nữa, Vi Thùy Linh, nhà thơ nữ khá thành công về mảng thơ tình (Phim đôi – tình tự chậm) lại có cả tập thơ viết cho thiếu nhi Chu du cùng ông nội in đậm dấu ấn về ký ức tuổi thơ. Từ đó có thể thấy rằng, thơ trẻ đang dần dần mở ra những chân trời mới và nhiều hy vọng mới.

Hai tập thơ Giấc mơ (Đặng Chân Nhân, Nxb. Kim Đồng, 2011) và Những ngôi sao lấp lánh (Ngô Gia Thiên An, Nxb. Kim Đồng, 2011) thể hiện lối nghĩ sâu sắc và cách trình bày chặt chẽ, ngắn gọn, cô đọng của hai nhà thơ tuổi đời còn khá trẻ này. Ngôn ngữ trong thơ Thiên An giàu hình ảnh và đậm chất thơ, thể hiện một tâm hồn lãng mạn, mộng mơ nhưng sớm ưu tư, lo lắng, trăn trở với cuộc đời.

Nhà thơ Nguyễn Bình Phương có tập thơ Buổi câu hờ hững (Nxb.Văn học). Đọc tập thơ, có thể thấy rõ sự giăng mắc của nhà thơ trước hiện thực cuộc sống bộn bề và thế giới tinh thần đầy băn khoăn. Nguyễn Bình Phương ngồi “câu cơn giông”, “câu hy vọng”… giữa không gian vô biên nhưng lại muốn dứt bỏ cái vô cùng của thời gian. Thơ anh không những mang đậm chất triết lý, suy tưởng về cuộc đời, về chính mình mà còn giàu liên tưởng về sự sống, về giá trị nhân sinh, gắn kết giữa quá khứ với hiện tại, giữa hiện thực với thế giới mộng mơ, cho nên dù là “buổi câu” nhưng thật “hờ hững”. Và là nhà thơ vốn nặng lòng với cuộc đời, nặng tình với văn chương, nhiều câu thơ của Nguyễn Bình Phương giống như một lời tự vấn về bản thân, về nghiệp văn, in dấu một hồn thơ luôn đi tìm chính mình.

“Điên cuồng với thơ”, khá thành công trong nhiều mảng thơ ca nhưng năm nay Vi Thùy Linh lại có tập thơ dành cho thiếu nhi Chu du cùng ông nội (Nxb. Kim Đồng). Vẫn đang trong cuộc hành trình đi tìm “đường thơ” cho mình, Chu du cùng ông nội đã mở ra một hướng sáng tác mới cho Vi Thùy Linh. Chu du cùng ông nội là những bài thơ được Vi Thùy Linh chắt bóp từ vốn tuổi thơ của mình, qua một thời gian dài dành dụm mới có được. Tập thơ gồm 23 bài thơ, mang hơi thở gia đình, hoài niệm về ông, về một tuổi thơ đã xa không bao giờ trở lại.

Năm nay, ngoài tập ký chân dung Tiếng hạc trong trăng (Nxb. Thanh niên), nhà thơ Nguyễn Quang Hưng còn ra mắt tập thơ Mùa vu lan (Nxb. Hội nhà văn). Lễ Vu lan diễn ra vào ngày Rằm tháng Bảy Âm lịch hàng năm, là ngày Lễ của Phật giáo. Mùa Vu lan là lúc tăng ni, Phật tử và mọi người nhìn nhận lại bản thân, nhưng tập thơ Mùa Vu lan lại gợi nhiều ý tưởng về văn hóa, quá khứ, truyền thống mang màu sắc Phật giáo. Dường như, nhà thơ đã mượn Mùa Vu lan để viết nên những câu thơ tràn đầy tình đời, tình người.

Sau 2 tập thơ Lẽ giản đơn (2006), Mỗi quốc gia một thành phố của thế giới (2008), Hở (Nxb. Hội nhà văn, 2011) đã vun đắp thêm gia tài thơ cho Nguyễn Thế Hoàng Linh. Tập thơ Hở với 100 bài thơ khá giàu chất triết lý về cuộc sống, tình yêu cùng những suy ngẫm về thời cuộc. Hở là sự đối diện của lớp trẻ trước thách thức của đô thị hóa, là những suy tư của nhà thơ về cuộc sống hiện đại. Cho nên, nhiều nhà phê bình cho rằng, những chi tiết vụn vặt được nhắc tới trong tập thơ Hở khá gần gũi với đời thường. Tuy vậy, Hở cũng đã gây nhiều ngạc nhiên và tranh luận trong độc giả và giới phê bình bởi những cảm hứng tiểu tiết của nhà thơ. Nguyễn Thế Hoàng Linh có cảm nhận khá đặc biệt, có những góc nhìn khá sâu sắc và lạ lùng. Tuổi trẻ không thiếu sáng tạo và đổi mới, cho nên sự phá cách của Nguyễn Thế Hoàng Linh cũng không có gì lạ.

Từng nhiều năm cầm bút và viết nhiều thể loại, năm nay, Đỗ Doãn Phương đã trình làng tập thơ Những ngọn triều nhục cảm (Nxb. Hội nhà văn, 2011). Tập thơ gồm 50 bài mang chủ đề: thành phố và những ngọn triều nhục cảm, thể hiện cảm nhận của nhà thơ về thế giới, cuộc sống và tình yêu. Thơ Doãn Phương là thế giới cảm giác, là những tâm tình, nhận thức, rung cảm, trăn trở, nỗi niềm của nhà thơ về thế giới vô thức. Doãn Phương viết khá tinh tế nhưng cũng tương đối trần trụi, cho nên không ai lấy làm lạ bởi anh có đứa con tinh thần Những ngọn triều nhục cảm.

Nỗi buồn đập cánh (Nxb. Văn hóa – Văn nghệ, 2011) của Nguyễn Đức Phú Thọ, chàng sinh viên Đại học An Giang được viết khá ung dung, lặng lẽ nhưng không thiếu cá tính. Vốn tự tin và kiêu hãnh, nhưng thơ Nguyễn Đức Phú Thọ lại chìm đắm trong muôn ngàn nỗi buồn, giữa những đổ vỡ ngổn ngang đời thường. Có lẽ đó là những trăn trở rất chân thực của một hồn thơ đang tìm hướng đi cho cuộc đời mình. Nỗi buồn đập cánh là sự cảm nhận nhiều chiều, nhiều góc cạnh của nhà thơ về thời cuộc, về nhân tình thế thái, về cuộc sống hiện đại. Có lẽ, sinh ra ở miền quê được phù sa bồi đắp, tuy nặng lòng và hoài cảm với quá vãng, nhưng giống như bao người trẻ tuổi khác, nhà thơ vẫn phải đối mặt với nhiều thách thức của cuộc sống hiện đại. Có thể, đó cũng là những lúng túng và trải nghiệm rất điển hình cho lớp trẻ ngày nay.

Tuyển tập thơ kết nối những tâm hồn thi nhân đồng điệu

Tuyển tập thơ ca thường dày dặn, đa dạng và phong phú. Đó cũng là nhịp cầu kết nối những tâm hồn thơ. Năm nay, bên cạnh những tập thơ của cá nhân nhà thơ còn có những tuyển tập thơ ca của nhiều tác giả, trong đó tiêu biểu có Thơ tình sông Cửu Long (Nxb. Trẻ, 2011) do Đoàn Thạch Biền, Nguyễn Đông Thức, Lê Minh Quốc tuyển thơ của 84 gương mặt nhà thơ ở vùng sông Cửu Long. Đây là tập thơ thứ 6 của Tủ sách Sơn Ca do Nxb. Trẻ, Công ty truyền thông Sơn Ca thực hiện. Thơ tình sông Cửu Long tuyển những bài thơ có giọng điệu mộc mạc, chân thật của các nhà thơ viết về người dân miệt vườn, về tình yêu đôi lứa, về đồng bằng sông Cửu Long. Nhiều nhà thơ đã mạnh dạn khai thác mảng đề tài hiện đại hóa, công nghiệp hóa, đô thị hóa, rất hợp với nhịp đập và hơi thở của nông thôn vùng đồng bằng sông Cửu Long hiện nay.

Thơ của các nhà thơ trẻ thường thể hiện khá rõ sự mạnh mẽ, tự tin, tàn bạo, phóng khoáng, tự do và tràn đầy khát vọng tốt đẹp về cuộc sống. Tuyển tập thơ văn trẻ thành phố Hồ Chí Minh (2006 – 2011) dày 300 trang (Nxb. Trẻ, 2011) tuyển tác phẩm của 67 gương mặt nhà thơ, nhà văn trẻ, trong đó có thơ của 34 nhà thơ thuộc thế hệ 8X. Nhờ tuyển tập thơ này mà nhiều thi phẩm khá tiêu biểu của các nhà thơ trẻ như Trần Lê Sơn Ý, Ngô Thúy Nga, Trần Hoàng Nhân, Nguyệt Phạm, Trương Gia Hòa, Đồng Chuông Tử, v.v… được đông đảo độc giả biết tới.

Chút riêng gửi lại 2 (Nxb. Thanh Niên 2011) do Đặng Lê Huy Vũ tuyển là tuyển tập thơ dày như một cuốn từ điển, tuyển thơ của hơn 300 nhà thơ trong và ngoài nước. Đó là những bài thơ được tác giả ưa thích, tuyển theo cảm quan của mình. Tác giả đầu tiên của tuyển tập thơ là Phạm Thiên Thư (tên thật là Phạm Kim Long), một nhà thơ có tuổi được mệnh danh là người “dịch kinh Phật thành thơ”, từng đi tu rồi hoàn tục. Nhiều bài thơ của ông được nhạc sĩ phổ nhạc. Chút riêng gửi lại là tiếng lòng, là những suy tư, những tâm tình mà các thi nhân muốn gửi gắm lại người đời.

Tuyển tập thơ Văn thơ Việt, tập 1 (Lê Bá Duy chủ biên, Nxb. Văn hóa – Văn nghệ, 2011) có thơ của 76 nhà thơ, trong đó có 16 nhà thơ nữ. Đây là một tập thơ khá đậm nét bản sắc tâm hồn và con người Việt Nam. Sau Văn thơ Việt tập 1, Văn thơ Việt tập 2 có thể sẽ ra mắt bạn đọc vào năm 2012.

Có thể thấy, sáng tác trên thi đàn Việt Nam năm 2011 vẫn khá nhộn nhịp. Có thể bởi người làm thơ không cần hoạch toán lỗ lỗi, được mất. Với họ, có thơ tức là có niềm vui. Nhưng không phải thơ và những người làm thơ không có vấn đề. Theo nhà thơ Trần Quang Quý, “những vấn đề thơ với bạn đọc, về tự do sáng tác, thơ tuyên ngôn hay không tuyên ngôn, cách tân thế nào là quan trọng, tính tư tưởng, tính xã hội của thơ… lại một lần nữa được đưa ra một cách thẳng thắn, tại hội nghị những người viết văn Trẻ toàn quốc lần VIII, với niềm hy vọng về một dòng chảy mãnh liệt, khỏe khoắn, mang nhiều khát vọng mới của thơ Trẻ…”.

Nguyễn Thị Hiền

Nguồn: Văn Nghệ Trẻ Xuân Nhâm Thìn 2012.