Làm tốt hơn nữa vai trò thắp lửa

TVVHĐ - Hội nghị Viết văn Trẻ toàn quốc lần VIII diễn ra ở Tuyên Quang từ ngày 08/09 đến ngày 11/09/2011. Trong phần "nghị" có hai cuộc toạ đàm chính là "Văn Trẻ - Nhận diện và Phát triển", "Thơ Trẻ - Dòng chảy và Công chúng", tonvinhvanhoadoc.vn sẽ giới thiệu lần lượt các bản tham luận được trình bày tại 2 cuộc toạ đàm trên.

Làm tốt hơn nữa vai trò thắp lửa

Trong vài năm qua, các hoạt động, sự kiện liên quan đến văn chương trẻ do Ban nhà văn trẻ - Hội nhà văn Việt Nam đã gây được chú ý và tạo được dư luận ở những mức độ nhất định. Có thể kể đến những lần tổ chức sân thơ trẻ vào Ngày thơ Việt Nam với mỗi lần một chủ đề khác nhau và những nỗ lực làm mới, làm khác về hình thức lẫn cách thể hiện trong điều kiện kinh phí eo hẹp với nhân sự ít ỏi. Có thể kể đến một số cuộc toạ đàm thu hút mối quan tâm của báo chí và người trong văn giới, trong đó không ít người đầu đã hai thứ tóc vẫn nhiệt tình đồng hành cùng thế hệ sau. Những cuộc toạ đàm, giới thiệu tác phẩm về văn 8X, tác phẩm của các nhà văn, nhà thơ Phong Điệp, Di Li, Quỳnh Trang, Đặng Thiều Quang, Bảo Chân và một số gương mặt khác.

Quan sát rộng hơn trong công tác của Hội nhà văn Việt Nam, đã có những động thái tích cực, ghi nhận các cây bút trẻ như việc kết nạp một số nhà văn, nhà thơ vào Hội dù rằng việc này vẫn khá hạn chế. Qua những cuộc thi viết, vận động sáng tác của Hội phối hợp với các cơ quan, ban ngành như Bộ VHTT&DL, Bộ NN&PTNT, TP.Hà Nội…, đã có thêm nhiều tác giả trẻ tham dự, giành được giải cao, được ghi nhận, tôn vinh. Trong sự cố gắng đổi mới của mình, báo Văn nghệ trẻ của Hội đã giới thiệu được nhiều hơn, phong phú hơn các sáng tác trẻ, gương mặt trẻ đến với công chúng. Bám sát các sự kiện, hoạt động văn chương dành cho người viết trẻ, tờ báo này cũng tích cực tổ chức các loạt bài, chuyên đề để giới thiệu, quảng bá rộng rãi về các hoạt động trên.

Những hoạt động này thêm tiếng nói khẳng định một số đóng góp hoặc sự xuất hiện của các tác giả trẻ trong dòng chảy văn chương mới.

Nhưng khi theo dõi sự sôi động, đa dạng của đời sống văn học trẻ, dễ nhận thấy còn những địa hạt dường như bỏ ngỏ trong công tác kết nối, bồi dưỡng, hỗ trợ những người viết trẻ mà sự gánh vác đương nhiên không chỉ trên vai một số người hay một hai ban bệ. Hội nhà văn Việt Nam nhận định rằng, quan tâm rộng và sâu hơn đối với sáng tác và lực lượng tác giả trẻ cũng là việc của Ban chấp hành Hội, của Ban sáng tác, của các nhà văn thế hệ đi trước và của rất đông những ban ngành, tổ chức khác, và rộng ra là của xã hội, trong một trách nhiệm chung là tiếp sức cho những người đang và sẽ góp phần kiến tạo dòng chảy văn chương hôm nay và ngày mai. Với quan điểm như vậy, rất hy vọng trong việc thực hiện trách nhiệm chung ấy, bằng sự quán xuyến và vận động của Hội, mỗi đầu mối sẽ đảm bảo vai trò thực hiện những trách nhiệm riêng cần thiết, để không dẫn đến tình cảnh người này có thể không xắn tay vì nghĩ theo kiểu người khác sẽ làm, như kiểu năm anh hẹn nhau uống rượu thì anh nào cũng mang nước lã đến vì nghĩ rằng các anh kia mang rượu. Còn đương nhiên, Ban trẻ sẽ cần đảm nhiệm việc nghiên cứu, đề xuất, trực tiếp triển khai và phối hợp thực hiện.

Xin lấy một hai ví dụ. Chúng ta đang chứng kiến nhiều hơn, sự xuất hiện của các giải văn chương do một số công ty sách chủ trì, hay một số nhà xuất bản đứng ra tổ chức với đối tượng tham dự và đạt thành quả đa số là những người trẻ. Khi mà việc xét giải, trao thưởng hàng năm của Hội nhà văn Việt Nam, Uỷ ban toàn quốc Liên hiệp các hội văn học nghệ thuật Việt Nam… chỉ có thể dành cho một số lượng tác giả, tác phẩm nhất định thì việc tìm kiếm những cơ hội khẳng định ở sân chơi khác là điều đương nhiên và xu hướng này có chiều hướng lan rộng. Đây là thời điểm thuận lợi để Ban trẻ của Hội thể hiện vai trò tích cực khai phá và tiếp nối bằng việc xây dựng một giải văn chương dành riêng cho các tác giả trẻ ở một độ tuổi nhất định trở xuống như 35 hoặc 40. Cùng với đó là bình chọn và thực hiện các cuộc trao thưởng thường niên cho những ấn phẩm, chùm tác phẩm xuất sắc, độc đáo của các tác giả trẻ theo các thể loại thơ, truyện ngắn, tiểu thuyết, phê bình, dịch thuật… Một số ấn phẩm như báo Văn nghệ, tạp chí Văn nghệ quân đội hàng năm có tặng thưởng cho các tác phẩm hay đã đăng tải, nên chăng Ban trẻ với sự phối hợp của Báo Văn nghệ trẻ sẽ xúc tiến cho sự ra đời một giải thưởng và những tặng thưởng phù hợp. Cũng như chính Ban trẻ có thể là người khởi xướng, phối hợp với các đơn vị xuất bản như Nhà xuất bản Trẻ, Nhà xuất bản Thanh niên, Nhà xuất bản Hội nhà văn…, các tổ chức, ban ngành như Trung ương Đoàn thanh niên cộng sản Hồ Chí Minh, Hội liên hiệp thanh niên Việt Nam, Hội sinh viên Việt Nam, các cơ quan thuộc Bộ quốc phòng, Bộ Công an…, phát động những cuộc thi sáng tác theo những mảng đề tài phù hợp của những ngành nghề lĩnh vực hay những vùng miền của đất nước.

Có thể nhìn thêm vào những Ngày thơ Việt Nam hàng năm để nhận ra một điều hơi đáng tiếc là bên rất nhiều cuộc tôn vinh, giới thiệu, trình diễn tưng bừng, vẫn chưa có những hoạt động đi sâu hơn vào chuyên môn, nghề nghiệp. Riêng với không gian thơ trẻ, sẽ lôi cuốn hơn nếu tiếp nối là một cuộc toạ đàm, một hội thảo, hội nghị gồm sự tham gia của những người viết trẻ, những người quan tâm và báo giới, để cùng nhìn lại một năm thơ trẻ Việt Nam với nhiều biểu hiện phong phú qua in ấn, xuất bản, qua các giải thưởng, các diễn đàn, những hoạt động đình đám hay những im ắng bất thường. Ngoài những kỳ cuộc khác trong năm hay những sự kiện văn chương về một tác giả, nhóm tác giả cụ thể mà Ban trẻ cần tăng cường tổ chức, Ngày thơ Việt Nam chính là thời điểm thuận lợi và phù hợp để diễn ra những hoạt động chuyên môn như vậy.

Nhân đây cũng xin bàn thêm đến không gian diễn ra các hoạt động văn chương với vai trò chính của Ban trẻ. Cần mở rộng ra ngoài khu vực Hà Nội như thường tổ chức thời gian qua để vươn những ý tưởng và sự phối hợp đến các vùng miền, địa phương khác. Rất đáng hy vọng về những chuỗi hoạt động nhân Ngày thơ Việt Nam có sự khởi xướng, tham gia của Ban trẻ tại TP.HCM, hay những cuộc toạ đàm về văn chương trẻ khu vực đồng bằng sông Cửu Long, và những chuyến đi thực tế, những trại sáng tác dành riêng cho những cây bút trẻ tại Tây Nguyên, Tây Bắc, Đông Bắc, Trung Bộ… Tất nhiên để có được nhiều hoạt động mở rộng như thế, sự hỗ trợ, tạo điều kiện và tham gia trực tiếp của Hội nhà văn Việt Nam, các hội văn học nghệ thuật miền núi và các tỉnh thành liên quan. Và như vậy, cần xúc tiến việc bàn thảo, xây dựng một cơ chế liên thông phù hợp giữa Hội nhà văn Việt Nam, Ban trẻ và các địa phương nhằm tạo ra sự linh hoạt và chủ động nhất định cho các hoạt động của Ban trẻ để hỗ trợ, mở thêm sân chơi, hoạt động vốn cũng hiếm hoi cho những người viết trẻ ở các vùng miền, tỉnh thành.

Những ý tưởng, kỳ vọng như thế, xin được trình bày với mong muốn về một sự nâng cao vai trò của các bộ phận liên quan cũng như nâng cao ý nghĩa của vấn đề, đối tượng đang được quan tâm, nói tới. Đối tượng này, không chỉ là hơn 100 gương mặt xuất hiện ở đây, hôm nay, không chỉ là vài trăm tác giả trẻ đang nỗ lực với những ấn phẩm, tác phẩm mà ít nhiều đã có dư luận hay nhận được sự chia sẻ của đồng nghiệp. Mà đó là hàng nghìn, hàng chục nghìn và đông đảo hơn nữa… những khát vọng văn chương đang le lói ở đâu đó rất xa hay ngay quanh đây mà chúng ta vẫn chưa được biết và và chưa có dịp chìa tay để cùng kéo nhau bước đi. Hẳn nhiên, lao động sáng tác trước sau vẫn là cuộc độc hành nhẫn nại với nhiều nhọc nhằn và hạnh phúc không dễ gì chia sẻ cho hết. Nhưng nếu có sớm hơn, nhiều hơn những ngọn lửa được thắp lên từ phía xa thì những người đi đường có thể nhận rõ hơn điểm đứng của mình, hay biết cách tìm đường hoặc ít nhất là có thể thử một lần bước đến. Trong những người viết trẻ hôm nay, với sự cuồng nhiệt và kiêu hãnh luôn tràn đầy, trước mặt họ có không ít ánh lửa cho những hành trình chung và riêng, đa hướng, đa chiều. Nhưng dù thế nào đi nữa, với Ban trẻ cũng như với Hội nhà văn Việt Nam trong mối liên hệ với những người viết trẻ, hãy là một ngọn lửa sáng.

Ban công tác nhà văn trẻ - Hội nhà văn Việt Nam

Nguyễn Quang Hưng