Văn đàn Pháp vào mùa giải thưởng mới

Cuộc tranh cãi quanh việc liệu tiểu thuyết gia lắm tài nhiều tật Michel Houellebecq có xứng đáng được trao Prix Goncourt hay không, đã mở đầu cho không khí xôn xao chờ đón mùa giải văn học Thu 2010 ở Pháp.

Tranh cãi được châm ngòi tuần trước, khi Tahar Ben Jelloun - nhà văn gốc Morocco, thành viên Ban giám khảo giải Goncourt - kín đáo hé lộ, ông bỏ phiếu cho Houellebecq. Nhận xét về cuốn tiểu thuyết được đề cử Goncourt - "The Map and the Territory" - của Houellebecq, Ben Jelloun nói: "Nếu không phải làm giám khảo, tôi đã chẳng đọc nó. Cuốn sách làm tôi lãng phí mất 3 ngày".

Tuy nhiên, độc giả hâm mộ Houellebecq lại cho rằng, Ben Jelloun nói như vậy là vì ghen tỵ với đồng nghiệp và vì thái độ bài Do thái của Houellebecq: "Ông ta nghĩ ông ta là ai chứ? Lý do ông ấy phê bình cuốn sách là vì Houellebecq nổi tiếng là người bài Do Thái".

Năm 2002, một tòa án Pháp đã kết tội Houellebecq vì truyền bá chủ nghĩa phân biệt tôn giáo sau khi ông tuyên bố, "đạo Hồi là tôn giáo ngu ngốc nhất hành tinh".

Nhà văn Houellebecq - ứng viên của mùa giải năm nay.

Ngoài việc bị cáo buộc là kẻ phân biệt chủng tộc, nghiện ngập, nhà văn 52 tuổi còn bị coi là kẻ lập dị, bị ám ảnh bởi tuổi tác và thích gây hấn trên văn đàn Pháp.

Cuốn tiểu thuyết mới nhất của ông, một tác phẩm châm biếm về đời sống nghệ thuật đương đại, không chứa đựng nội dung gây sốc về tình dục hay thái độ bài Do thái nhưng vẫn trở thành hiện tượng của văn đàn Pháp mùa thu năm nay.

Một trong những điểm gây chú ý nhất là việc Houellebecq biến ông thành một nhân vật trong cuốn sách, không phải hình ảnh đẹp đẽ gì mà phản ánh khá chân thực khía cạnh xấu xí của bản thân ông. Nhà văn đồng thời còn giễu nhại một số nhân vật nổi tiếng như MC truyền hình Jean-Pierre Pernaut - người xuất hiện trong tác phẩm như một gã đồng tính.

Các nhà phê bình cho rằng, trong cuốn sách mới này, Houellebecq đã cố tỏ ra ít khiêu khích hơn các sáng tác trước đây với hy vọng sẽ nhận được giải Goncourt đầu tiên trong sự nghiệp. Giải này trao cho các tác phẩm viết bằng tiếng Pháp, công bố vào tuần đầu tiên của tháng 11 hàng năm.

Nhà xuất bản của Houellebecq dường như cũng rất chắc chắn về khả năng đoạt giải của nhà văn. Hoặc chí ít, ông cũng cũng ít gặp phải sự chống đối. Trong những tuần tới, ước tính có khoảng hơn 700 tiểu thuyết mới ra đời, nhằm tranh thủ không khí văn học của mùa giải thưởng lớn nhất trong năm. Nhà văn Natacha Boussaa so sánh vui, đó là sự "sinh con trong trận chiến", nơi "những tác phẩm mới, dù được yêu thích hay bị ghét bỏ, đều hội tụ trên một văn đàn, trong những cửa hàng sách. Những đứa con tinh thần mạnh mẽ sẽ ngóc được đầu dậy khỏi đám đông. Số còn lại sẽ bị vùi lấp hoặc lãng quên".

Một ngôi sao sáng khác có khả năng tranh đua giải Goncourt năm nay là Amelie Nothomb, 42 tuổi, nhà văn ăn khách thường bị Ban giám khảo giải thưởng này bỏ qua. Nothomb, cũng lập dị chẳng kém Houellebecq, thường uống dấm vào bữa sáng.

Cũng như Houellebecq, bà biến mình thành nguyên mẫu cho nhân vật trong cuốn tiểu thuyết "A Form of Life". Theo các nhà phê bình, Nothomb rất xuất sắc nhưng gốc Bỉ của nhà văn có thể ngăn cản bà trên con đường bước đến với giải thưởng, dù Ban giám khảo Goncourt từng trao giải cho nhiều nhà văn gốc ngoại như Jonathan Littell - người sở hữu 2 quốc tịch Mỹ và Pháp, hay Marie NDiaye, một nhà văn gốc Senegal.

Còn Houellebecq, thường bị báo chí và đồng nghiệp ghét bỏ, nhưng ác cảm đối với ông năm nay cũng đã nhạt đi dần. Bên cạnh những người như Ben Jelloun, có nhà phê bình đã ca ngợi "The Map and the Territory" của ông là một kiệt tác. Có thể, vinh quang đang chờ đợi Houellebecq trong những ngày tới.

Theo Ev.