MỘT ĐÓNG GÓP Ý NGHĨA CHO NGHIÊN CỨU VỀ VĂN HỌC MIỀN NÚI

P.V

Đề tài miền núi là một trong những đề tài lớn của văn học Việt Nam, từng đem lại những tác phẩm văn xuôi đứng ở vị trí hàng đầu trong nền văn học cách mạng. Văn học miền núi còn đặc biệt bởi đây là khu vực duy nhất trong nền văn học có sự hiện diện của văn học các dân tộc anh em. Nó không chỉ có giá trị văn chương, mà còn là tư liệu quý cho văn hoá học, dân tộc học và các ngành khoa học xã hội khác. Những năm gần đây, nhiều tác phẩm văn xuôi giành được giải thưởng văn học cao trong nước và quốc tế, như giải thưởng của báo Văn nghệ, Tạp chí Văn nghệ Quân đội, Hội Nhà văn Hà Nội, Hội Nhà văn Việt Nam, giải thưởng ASEAN... là các truyện ngắn, tiểu thuyết viết về miền núi. Tuy nhiên, bộ phận văn học này, đặc biệt là văn học các dân tộc thiểu số, do nhiều lí do còn chưa được nhận một sự quan tâm đúng mức từ phía giới nghiên cứu phê bình.

Sáng ngày 27 - 7 - 2010, tại Viện Văn học (Hà Nội), nhà văn Phạm Duy Nghĩa - hiện là Trưởng Ban Lí luận phê bình của Tạp chí Văn nghệ Quân đội - đã bảo vệ luận án tiến sĩ cấp Nhà nước với đề tài nghiên cứu Văn xuôi Việt Nam hiện đại về dân tộc và miền núi. Đây là công trình đầu tiên nghiên cứu toàn diện và hệ thống về văn xuôi dân tộc và miền núi gồm cả tác phẩm của người Kinh và người dân tộc thiểu số từ khi ra đời đến nay, đem lại cái nhìn bao quát, toàn cảnh về một đề tài lớn trong nền văn học Việt Nam hiện đại. Toàn bộ các truyện ngắn, truyện vừa, tiểu thuyết, kí hiện đại của Việt Nam viết về dân tộc và miền núi từ những năm 1930 đến nay đều được đưa vào diện khảo sát. Luận án của Phạm Duy Nghĩa đã chỉ ra những đặc điểm cơ bản nhất về nội dung và nghệ thuật của văn xuôi dân tộc và miền núi, với những thành công và hạn chế của nó mà cho đến nay chưa có công trình nào nghiên cứu hoặc chưa nghiên cứu kĩ, toàn diện; trên cơ sở đó luận án đưa ra những gợi ý, đề xuất nhằm mang lại những kinh nghiệm hữu ích cho người sáng tác văn xuôi về đề tài dân tộc và miền núi. Luận án góp phần bàn thêm và sâu kĩ hơn về các vấn đề cơ bản của văn học miền núi như vấn đề truyền thống và hiện đại, vấn đề bản sắc dân tộc, vấn đề đội ngũ tác giả, từ đó góp phần gợi mở một số phương hướng phát triển cho khu vực văn xuôi dân tộc và miền núi. Trong nội dung nghiên cứu, công trình của Phạm Duy Nghĩa còn chỉ ra những nét cơ bản về phong cách của các nhà văn tiêu biểu trong văn xuôi miền núi - đây là sự đóng góp thêm vào những kết quả nghiên cứu đa chiều đã có từ trước đến nay về họ, nhằm khẳng định thành tựu của văn xuôi dân tộc và miền núi thể hiện qua những đỉnh cao.
Các nhà khoa học trong Hội đồng chấm luận án cùng nhiều nhà nghiên cứu văn học khác đều khẳng định luận án của Phạm Duy Nghĩa là một công trình được thực hiện công phu, tâm huyết, có ý nghĩa khoa học và thực tiễn. Tác giả luận án đã có s ự hài hoà giữa tư duy khoa học của người nghiên cứu và tư duy nghệ thuật của một nhà văn. Công trình được đánh giá cao với kết quả 7/7 phiếu xuất sắc của Hội đồng. Đây là một đóng góp ý nghĩa cho mảng lí luận phê bình vốn chưa đầy đặn về văn học miền núi, cho thấy niềm say mê đối với văn hoá văn học miền núi của một cây bút truyện ngắn viết về miền núi đã từng có thành tựu.

Theo Tạp chí Văn nghệ Quân đội số 713

Set as favorite

Bookmark

Gửi bài viết cho bạn bè

Lượt xem: 639