Nhà thơ Wislawa Szymborska qua đời

Chi Mai

Nữ thi sĩ Ba Lan, người đoạt giải Nobel Văn học 1996, qua đời ngày 1/2 (giờ địa phương) do bệnh lao phổi. Bà thọ 88 tuổi và để lại cho đời gần 400 thi phẩm.

Theo New York Times, Szymborska hầu như sống trọn cuộc đời một cách khiêm tốn và lặng lẽ ở thành phố cổ kính Krakow. Bà làm cho tạp chí văn học Zycie Literackie (Literary Life). Bà sáng tác không nhiều và cứ vài năm lại xuất bản một tập thơ mỏng.

Nhà thơ Szymborska đoạt giải Nobel Văn học năm 1996. Ảnh: New York Times.

Wislawa Szymborska sinh ngày 2/7/1923 gần Poznan, về phía Tây Ba Lan. Szymborska rất nổi tiếng ở Ba Lan nhưng danh tiếng của bà lại ít được biết đến trên thế giới. Thi phẩm của nữ thi sĩ luôn được diễn đạt bằng thứ ngôn ngữ trong sáng và nội dung dễ hiểu. Nhưng khiếu hài hước và khả năng sáng tạo ngôn ngữ của Szymborska khiến thơ bà rất khó để dịch ra ngôn ngữ khác.

Từng có mối quan tâm đến chính trị, nhưng Szymborska luôn khẳng định thơ bà không dính dáng đến chính trị, chúng hoàn toàn nói về cuộc sống và con người.

Năm 1996, Szymborska được trao giải Nobel cho "những tác phẩm thơ tái hiện chân thực một thế giới trong đó cái thiện và cái ác đan xen, giành giật nhau chỗ đứng cả lẫn trong tư duy và hành động của con người, thể hiện tấm lòng một công dân, một nghệ sĩ có nhân cách lớn và đầy trách nhiệm trước những thực trạng các giá trị tinh thần bị đảo lộn, trước nguy cơ suy đồi đạo đức trong cuộc sống hiện đại". Thơ của Wislawa Szymborska được dịch ra gần 40 thứ tiếng, trong đó có tiếng Việt.

Chi Mai

Khoảnh khắc

Wislawa Szymborska

Tôi thả bước trên đồi xanh
Cỏ và hoa chen cỏ
Tựa trong tranh dành cho trẻ nhỏ.
Sương tan, trời biếc xanh.
Trong tĩnh lặng tầm nhìn lan nhanh
sang những quả đồi lân cận.

Dường như tại chốn này
Nguyên đại cổ sinh chưa hề có,
cái thời đá gầm với đá
đùn thành núi cao,
đêm không ánh lửa
ngày đen một mầu.

Dường như qua đây không di chuyển
những bình nguyên,
điên vì nóng,
run vì cóng.

Dường như biển chỉ gầm ở nơi khác
và phá nát bờ ở tận trời xa.
Chín giờ ba mươi, giờ địa phương
Mọi vật trong vị trí của mình,
trong hoà thuận thường tình.
Dưới thung lũng suối nhỏ vẫn là con suối nhỏ.
Đường mòn vẫn là đường mòn như muôn thuở.
Rừng thiên niên vạn đại vẫn là rừng,
Trên trời những chú chim đang lượn
vẫn là những chú chim đang lượn trên trời.

Tôi đưa mắt quan sát,
Hiện hữu tại nơi đây khoảnh khắc.
Một trong những khoảnh khắc trần gian
tôi mong cầu tồn tại ngàn năm.

Lê Bá Thự dịch
(Trong tập thơ Khoảnh khắc, xuất bản năm 2002)

Nguồn: eVan.