THƠ TRẺ 360o NHỮNG CẢM XÚC THĂNG HOA

Sáng ngày 25 tháng 9, tại hội trường HNV đã diễn ra buổi ra mắt giới thiệu tập thơ trẻ 360o. Đây là cuốn sách tập hợp 8 gương mặt trẻ đã tham dự ngày thơ Việt Nam tháng Giêng năm 2009. Khác với những năm trước, sân thơ trẻ năm nay đã lưu lại được sự gắn kết giữa những người cầm bút và các tác phẩm của họ - những người lần đầu tiên đưa thơ của mình đến với bạn đọc.

Sau phần ca nhạc chào mừng buổi ra mắt, nhà văn Phong Điệp và nhà thơ Trần Quang Qúy đã lần lượt giới thiệu tám gương mặt thơ trẻ. Đó là Nguyễn Anh Vũ, một kiến trúc sư đa tài; Thụy Anh, tiến sĩ ngôn ngữ học đã có 17 năm sống và làm việc tại nước Nga với những hàng bạch dương xinh đẹp; Nguyễn Phan Quế Mai, hiện đang làm việc cho một tổ chức phi chính phủ của Hà Lan; Nguyễn Quang Hưng, hiện đang công tác tại tạp chí Nông thôn ngày nay; Huyền Minh, đến từ Hà Giang xa xôi; Điệp Giang, một cô gái mạnh mẽ đã từng đặt chân đến nhiều nước trên thế giới; Lệ Bình Quan, hiện đang là giảng viên của trường Đh Văn Hóa; và Lữ Thị Mai, cô gái ít tuổi nhất, đến từ khoa sáng tác, lí luận và phê bình văn học – Đh văn hóa Hà Nội. Tám gương mặt mang đến cho bạn đọc những cảm xúc rất riêng từ những bài thơ họ thể hiện trên sân khấu: có cả sự lúng túng, vụng về; có cả những trầm tư, chín chắn; và cả những nụ cười hài hước khi nghe thơ của Lệ Bình Quan.

Bạn đọc Nguyễn Hoàng Vân Anh nhận xét, thơ trẻ 360o là 360 cung bậc cảm xúc với những nét mới, hiện đại, mà vẫn đi vào lòng người, vẫn gần gũi, dễ đọc, dễ hiểu. Trong số 8 gương mặt thơ, Nguyễn Hoàng Vân Anh đặc biệt cảm nhận sâu sắc nhất về thơ Lữ Thị Mai, tác giả ít tuối nhất nhưng lại có hồn thơ trăn trở nhất. Bên cạnh đó là Thụy Anh, người trung thành với lối thơ truyền thống, nhưng cũng luôn đấu tranh với truyền thống đó để thể hiện nội lực của mình.

Nhà thơ Vũ Quần Phương khẳng định rằng, không thể có cái mới nào không bắt đầu từ cái cũ. Nếu các nhà thơ trẻ chỉ biết sa đà vào cái mới mà quên đi cái cũ thì thi sĩ coi như bị lạc đường. Chính vì vậy, nhà thơ rất khen ngợi Lệ Bình Quan với “Cánh đồng tuổi nhỏ”, Nguyễn Quang Hưng với “Gọi về lối cũ”. Đó là những câu thơ được làm từ chất liệu cũ, nhưng có hơi thở, cảm xúc mới.

Nhà phê bình Nguyễn Hoàng Đức cho biết, ông đến buổi ra mắt với tâm trạng không mấy tin tưởng, nhưng khi cầm trên tay tập thơ 360o thì ông lại có một cảm nhận hoàn toàn khác. Các tác giả đã có ý thức vận mình vào những cảm xúc đa chiều, tư duy bằng cái nhìn sâu sắc, và bút pháp thơ có khúc nhịp, mang cách nhìn lập thể, cuồng nhiệt. Theo ông, họ đã làm được điều khó khăn nhất là tân cổ điển cảm xúc của mình.

Sau ông Nguyễn Hoàng Đức, nhà thơ Nguyễn Việt Chiến lại có cảm nhận mới về tập thơ, như cách nhìn dòng sông thơ của mỗi người: “ồn ào cảm xúc trên mặt/ sâu lắng dưới đáy”. Đôi mới là cách tân, không phải bẻ gãy cấu trúc, ngôn ngữ, mà xuất hiện đột phá trong đó như thế nào. Đó chính là điều mà tám tác giả thơ hôm nay đã làm được.

Nhà thơ Nguyễn Đình Chiến, người đã có nhiều năm làm việc ở Nga cùng với tác giả Thụy Anh đã khen tập thơ có tính mới, không bị ràng buộc. Theo ông, Lữ Thị Mai, ít tuổi nhất nhưng lại là cây bút già dặn nhất. Thơ Thụy Anh lại trong sáng, hồn nhiên, như Xuân Quỳnh hồi trẻ, luôn mang những tâm thức giản dị, những rung động sâu xa. Ông cũng nhận xét chung về không gian trăn trở trong suốt cả tập thơ. Với sự đồng cảm đó, nhà thơ Nguyễn Đình Chiến khẳng định rằng: “Thi ca của chúng ta không nhỏ bé, và đáng được đánh giá cao”.

Nhà văn Văn Chinh phấn khởi đánh giá cao nét ngôn ngữ hồn nhiên, đẹp, không lợ cợ, vượt thế hệ trước của các tác giả trẻ 360o . Trong khi đó, nhà thơ Nguyễn Hữu Qúy lại thận trọng xem xét từng góc nhìn, từng tác giả với những lối đi riêng của họ. Cảm nhận đầu tiên của ông là thái độ trân trọng tập thơ, tôn trọng sự lao động nghiêm túc, thận trọng, tự nguyện, trong cái lạ có cái quen, trong cái mới có cái truyền thống. Theo nhà thơ, tác giả Nguyễn Anh Vũ là người có khả năng viết về những vấn đề lớn, mang vận mệnh dân tộc, viết về chiến tranh mà rất mới (qua bài “một góc bảo tàng lịch sử chiến tranh” của Anh Vũ). Ông đánh giá cao sự đổi mới, cách tân trên nền tảng truyền thống, táo bạo và đầy mới lạ của tác giả này. Riêng trong tập thơ, ông tỏ ra tâm đắc với Nguyễn Anh Vũ về “khoảng trời xanh trong áo”.

Với Lữ Thị Mai, nhà thơ Nguyễn Hữu Qúy ví chị như tên một bài thơ của chị: “Bung”. Chị luôn vượt khuôn khổ, buông khỏi thực để ảo hóa. Thơ Lữ Thị Mai mang tính hình tượng, và theo ông, vì hình tượng quá nhiều nên không có được điểm nhấn. Có thể nói thơ Lữ Thị Mai mang phong cách thơ Bung.

Về Huyền Minh, ông cho rằng tác phẩm của chị giản dị, dễ đọc, gần gũi, nhưng không có cái mới. Cũng với cái cũ, nhưng ông lại đặc biệt đánh giá cao Nguyễn Quang Hưng, tác giả đã bám sâu vào cội rễ văn hóa dân gian, tạo được những tâm điểm, những đường viền như trong “Một hình dung xuân”. Bên cạnh đó, ông khen ngợi Điệp Giang với nét hồn thuần Việt, mạnh mẽ nhưng sâu lắng. Song, ông cũng tỏ ra không hài lòng với cách đặt tên lạ lẫm của chị (FF3, FF(n+1))… Theo ông, đó là điều không cần thiết. Với Lệ Bình Quan, ông tỏ ra ngạc nhiên vì một chàng trai Quảng Bình hiện đại, ưa lang thang, nhảy cóc từ miền cảm xúc này sang mạch suy nghĩ khác.

Nhà phê bình Văn Giá, người có hai học trò đang học và công tác khoa mình cho biết, ông rất xúc động trước sự dũng cảm, cách tân nhưng có chiều sâu, có trách nhiệm của các nhà thơ.

Cuối cùng, nhà thơ Lương Tử Đức mang đến cho buổi tọa đàm những tiếng cười nhẹ nhõm khi so sánh 8 tác giả với một giàn nhạc giao hưởng đặc biệt: Họ là 8 cây đàn hợp với nhau. Anh Vũ như cây trống cái, Huyền Minh như cây lục lạc, Lữ Thị Mai là giọng hồ trầm, Điệp Giang là cây đàn tranh, Thụy Anh như cây nhị, Nguyễn Quang Hưng là cây đàn cầm, Lệ Bình Quan là cây sáo vi vu, và Nguyễn Phan Quế Mai là cây đàn bầu… Họ tạo ra được hai bản nhạc: một để thờ hồn thơ, một ai điếu để tống tiễn những gì không phải là thi ca.

Buổi tọa đàm về tập thơ được đánh giá là thành công với những cảm xúc thăng hoa như để chia sẻ với nhau về hồn thơ trong cuộc sống hôm nay.

Ngày 26 tháng 9 năm 2009

Ghi chép của Nguyễn Hoàng Vân Anh.